AİLE REHBERİ · AYIŞIĞIM
Aile Rehberi ve Sık Sorulan Sorular
Çocuğunuzun öğrenmesini desteklemek, eğitim sürecini anlamak ve görüşmeye hazırlanmak için rehber yazıları. ÇÖZGER, RAM ve başvuru işlemlerine ilişkin sorularınızı da bu sayfada yanıtlıyoruz.
OKUMA REHBERİ
Aileler için blog ve rehber yazıları
Başvuru sorularının yanında eğitim sürecini anlamanıza yardımcı olacak yazılarımız.
Çocuğum konuşmuyor: nereden başlamalıyım?
Gecikmiş konuşmada günlük gözlemler, değerlendirme ve iletişimi destekleyen öneriler.
Bazı sesleri söyleyemiyor: artikülasyon
Konuşma sesleri ve anlaşılabilirlik hakkında merak edilenler.
Çocuklarda kekemelik
Takılmaların belirtileri, ne zaman değerlendirme isteneceği ve evde destek.
WISC-IV değerlendirmesine hazırlık
Değerlendirmenin amacı, aile görüşmesi ve sonuçların eğitim planıyla ilişkisi.
Çocuğum okula hazır mı?
Okul olgunluğu, günlük yaşam becerileri ve okula hazırlık.
İzmir’de merkez seçimi
Program, eğitim süreci ve gelişimin takibi hakkında ilk görüşmede sorabileceğiniz altı soru.
İlk görüşmeye hazırlık
Sorularınızı ve çocuğunuza ilişkin gözlemlerinizi görüşme öncesinde düzenleyin.
Eğitim hedefleri ve gelişim takibi
Eğitim planı, hedefler ve ilerleme hakkında sorabileceğiniz soruları inceleyin.
Dil ve konuşma için ilk görüşme
Dil ve konuşma becerileriyle ilgili ilk görüşmede ele alınabilecek konular.
Disleksi, disgrafi ve diskalkuli: sorular
Okuma, yazma ve matematikte zorlanma; değerlendirme ve eğitim desteği hakkında sorular.
Öğrenme güçlüğü nedir?
Öğrenme güçlüğüne ilişkin temel kavramları tanıyın.
Otizm spektrum bozukluğu nedir?
Otizm spektrum bozukluğuna ilişkin bilgilendirme yazımızı okuyun.
Özel eğitimde ailenin rolü
Aile eğitiminin amacını ve eğitim sürecindeki yerini inceleyin.
BAŞVURU VE BELGELER
ÇÖZGER ve RAM hakkında
Hangi kuruma başvuracağınızı ve hangi belgeleri hazırlayacağınızı buradan öğrenebilirsiniz.
ÇÖZGER ve RAM raporu aynı şey mi?
Hayır. ÇÖZGER, 18 yaş altındaki çocukların özel gereksinimlerini değerlendiren, yetkili hastanede düzenlenen sağlık kurulu raporudur. RAM raporu ise Rehberlik ve Araştırma Merkezinin eğitsel değerlendirmesini ve eğitim önerilerini içerir. Sağlık değerlendirmesi ile eğitim değerlendirmesi farklı kurulların sorumluluğundadır.
ÇÖZGER raporu nasıl çıkarılır?
ÇÖZGER düzenlemeye yetkili bir hastanenin çocuk sağlık kurulu birimine başvurulur. Çocuk, ilgili uzmanlık alanlarında değerlendirilir; gerekli muayene ve tetkiklerden sonra sağlık kurulu raporu düzenlenir.
Başvuracağınız hastanenin ÇÖZGER düzenlemeye yetkili olması gerekir; yalnızca çocuk psikiyatrisi biriminin bulunması yeterli değildir. Randevu yöntemi ve gerekli evraklar hastaneye göre değişebildiğinden başvuru öncesinde çocuk sağlık kurulu biriminden güncel bilgi alın.
Özel hastanede alınan tanı veya değerlendirme belgesi ÇÖZGER yerine geçer mi?
Hayır. Özel hastanede yapılan muayene veya verilen değerlendirme belgesi tek başına ÇÖZGER yerine geçmez. ÇÖZGER için Sağlık Bakanlığı tarafından bu raporu düzenlemeye yetkilendirilmiş bir hastanenin çocuk sağlık kuruluna başvurmanız gerekir. Varsa önceki muayene ve tetkik sonuçlarını başvurunuza götürebilirsiniz; gerekli değerlendirmeleri kurul belirler.
ÇÖZGER başvurusuna hangi belgeleri götürmeliyim?
Çocuğun ve başvuran ebeveynin kimliğini; varsa önceki sağlık raporlarını, tetkikleri ve epikrizleri hazırlayın. Başvuruyu vasi yapıyorsa yetkisini gösteren belge de istenir. Hastanenin başvuru koşullarına göre ek belge gerekebilir; randevu öncesinde sağlık kurulu biriminden teyit edin.
RAM raporu nasıl çıkarılır?
İlk başvuru için ilgili RAM’dan randevu alınır. Veli başvurusu veya okulun yönlendirmesiyle başlayan süreçte çocuğun eğitim ihtiyaçları değerlendirilir. Kimlikler, okul belgeleri ve destek eğitim başvurularında sağlık kurulu raporu istenir. İlk inceleme ve yenileme belgeleri farklıdır; RAM’ın verdiği listeyi esas alın.
İzmir’de hangi RAM’a başvurmalıyım?
Okula kayıtlı çocuklar için okulun bulunduğu bölgedeki RAM; okula kayıtlı olmayanlar için ikamet bölgesindeki RAM esas alınır. Karabağlar için Karabağlar RAM’ın resmî sayfasından iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
YENİLEME, İTİRAZ VE KAYITLAR
Rapor işlemlerinde merak edilenler
Raporun süresi, güncel değerlendirme ve kayıt düzeltme birbirinden farklı konulardır. Yapmak istediğiniz işleme göre ilgili soruyu açın.
ÇÖZGER veya RAM raporu silinir mi?
Tek bir “evet” ya da “hayır” cevabı doğru olmaz. Rapor süresinin dolması, yeniden değerlendirme ve hatalı kaydın düzeltilmesi farklı işlemlerdir. Sağlık kaydındaki hata için resmî düzeltme süreci; güncel sağlık durumundaki değişiklik için yeniden değerlendirme yolu vardır. RAM’ın eğitim kararıyla ilgili işlemler ise eğitim makamlarınca yürütülür.
Dolayısıyla “rapor süresi bitince bütün kayıtlar silinir” sonucu çıkarılamaz. Önce elinizdeki belgenin türünü ve değiştirmek istediğiniz bilgiyi belirleyin.
Çocuğumun durumu değiştiyse eski tanı yeniden değerlendirilebilir mi?
Evet. 4 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren düzenleme, geçmiş tanıların güncel sağlık durumuna göre yeniden değerlendirilmesi için sağlık hizmeti sunucusuna başvuruya imkân tanıyor. Önceki tanıyı koyan hekime veya kurula göre yetkili sağlık kurulu değişiyor.
Güncel durumda tanının bulunmadığını belirten durum bildirir sağlık kurulu raporu düzenlenirse, ilgili mevzuattaki özel hükümler saklı kalmak üzere işlemlerde bu yeni rapor dikkate alınır. Bu, geçmiş kayıtların otomatik silinmesi anlamına gelmez.
Çocuklukta alınan tanı ileride işe girişte mutlaka engel olur mu?
Geçmişteki tanı tek başına kesin bir sonuç söylemez. Temmuz 2026 düzenlemesi, tanının güncel durumda bulunmadığını gösteren yetkili kurul raporunun işlemlerde dikkate alınmasını öngörüyor. İlgili mevzuattaki özel hükümler korunuyor. Bu nedenle “kesin engeldir” veya “hiçbir koşulda sorun olmaz” şeklinde genel bir güvence verilemez.
e-Nabız’da hatalı bir tanı veya kayıt varsa ne yapmalıyım?
Kaydı oluşturan sağlık kuruluşuna veya İl Sağlık Müdürlüğüne başvurarak düzeltme sürecini öğrenebilirsiniz. İncelemede kaydın oluşturulduğu tarihte hatalı olup olmadığı ve size ait olup olmadığı değerlendirilir. Bugünkü durumun değişmesi ile geçmişte yanlış kayıt yapılmış olması ayrı konulardır. Başvuru, kaydın mutlaka silineceği anlamına gelmez.
ÇÖZGER raporu ne zaman yenilenir?
Raporda yazan geçerlilik süresini takip edin. Özel gereksinim durumu değiştiğinde, süre dolmadan da bakım verenin talebi ve ilgili hekimin uygun görmesiyle yeniden değerlendirme yapılabilir. ÇÖZGER 18 yaş altına yöneliktir; 18 yaş sonrasında ihtiyaç varsa erişkinlere ilişkin değerlendirme süreci izlenir.
ÇÖZGER raporuna nasıl itiraz edilir?
Bakım veren kişi, raporun teslimi veya e-Devlet üzerinden görülmesinden itibaren 30 gün içinde ikamet ettiği ya da raporun düzenlendiği ilin İl Sağlık Müdürlüğüne itiraz edebilir. Müdürlük başka bir yetkili hastaneye yönlendirir; gerektiğinde hakem hastane süreci işletilir. Başvuru sırasında raporunuzu ve itiraz gerekçenizi hazırlayın.
RAM’ın eğitim kararına nasıl itiraz edilir?
Veli, kararın kendisine tebliğinden itibaren 30 iş günü içinde il veya ilçe özel eğitim hizmetleri kuruluna itiraz edebilir. ÇÖZGER itirazındaki 30 gün ile RAM kararındaki 30 iş günü aynı süre değildir.
RAM raporunun süresi ile eğitim planının süresi aynı mı?
Her belge aynı süreye sahip değildir. Destek eğitim planı bir ay ile bir yıl arasında düzenlenebilir. Okul yerleştirmesi gibi eğitim kararlarında ise eğitim kademesi ve yeniden değerlendirme durumu önemlidir. Belgenizdeki tarihleri RAM’la kontrol edin.
İLK ADIMLAR
Eğitime başlarken
Özel eğitimden ücretsiz nasıl faydalanabiliriz?
Devlet desteği koşullarını sağlayan bireyler, RAM değerlendirmesi sonucunda önerilen destek eğitiminden yararlanabilir. Çocuklar için özel gereksinimi gösteren ÇÖZGER raporuyla, kayıtlı oldukları okulun bağlı olduğu RAM’a başvurulur. Okula kayıtlı olmayanlarda ikamet adresinin bağlı olduğu RAM esas alınır. RAM, değerlendirme sonrasında uygun destek eğitim programını ve eğitim planını belirler.
RAM raporunda önerilmesi koşuluyla devlet desteği kapsamında ayda 8 ders saati bireysel eğitim alınabilir. Grup eğitimi de önerilmişse ayda 4 ders saati grup eğitiminden yararlanılabilir. Grup eğitimi her öğrenciye otomatik olarak verilmez; rapordaki karar ve eğitim ihtiyaçları esas alınır.
Bu kapsamdaki derslerin bedeli MEB tarafından karşılanır; veliden ders ücreti alınmaz. Ailenin ayrıca talep ettiği ilave dersler bu kapsamın dışındadır. Destek, raporların geçerliliği, eğitim programının yaş koşulları ve diğer mevzuat şartları çerçevesinde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına sağlanır. 18 yaş ve üzerindekilerde ÇÖZGER yerine en az %20 engel oranını gösteren erişkin sağlık kurulu raporu değerlendirilir.
ÇÖZGER ve RAM başvuru adımlarını ve kayıt için gerekli belgeleri inceleyebilirsiniz.
Özel eğitim merkezine kayıt için hangi evraklar gerekli?
Ayışığım’a devlet destekli eğitim için kayıt olurken aşağıdaki belgeleri hazırlayabilirsiniz:
- Öğrencinin ve veli/vasisinin kimlik fotokopileri.
- e-Devlet’ten alınan geçerli ÇÖZGER raporu; 18 yaş ve üzerindeki bireyler için ilgili erişkin sağlık kurulu raporu.
- e-Devlet’ten alınan RAM Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu ve buna ait eğitim planı.
- Kayıt dilekçesi.
- Öğrencinin son altı ay içinde çekilmiş bir adet biyometrik fotoğrafı.
- Varsa önceki eğitimine ilişkin gelişim ve BEP dosyası ile çalışma örnekleri.
18 yaşını doldurmamış bireyler ve zihinsel yetersizliği olan bireyler için veli/vasi muvafakatnamesi; devlet destekli kayıtlarda ayrıca biyometrik kimlik doğrulama sistemi bilgilendirilmiş onam formu kayıt sürecinde tamamlanır. Vasilik veya velayetle ilgili özel bir durum varsa ilgili belgeyi de görüşmede paylaşabilirsiniz.
Bu liste kurumumuza kayıt içindir. Hastane ve RAM başvurularında istenen belgeler farklı olabilir. Belgelerinizi hazırlarken bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Ayışığım’daki ilk görüşmeye nasıl hazırlanabilirim?
Çocuğunuzun güçlü yönlerini, günlük hayatta zorlandığı durumları ve sormak istediklerinizi not edebilirsiniz. Elinizde varsa sağlık ve RAM raporlarını, okul gözlemlerini görüşmede paylaşmanız süreci anlamayı kolaylaştırır. İlk görüşmeye hazırlık rehberimiz bu notları düzenlemenize yardımcı olur. Başvuru sürecini konuşmak için merkezimizle iletişime geçebilirsiniz.
Hangi destek eğitim programını incelemeliyim?
Program seçimi yalnızca bir belirtiye veya internetten okunan bir yazıya göre yapılmamalıdır. Çocuğun değerlendirmeleri, eğitim ihtiyaçları ve gelişim hedefleri birlikte ele alınır. Kurumumuzun dört programını Eğitim Programları sayfasında tam adları ve içerikleriyle inceleyebilir; hedeflerin nasıl izleneceğini gelişim takibi rehberimizden okuyabilirsiniz.
Eğitim sürecini birlikte konuşalım
İzmir Karabağlar’daki Ayışığım Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezinin programları ve ilk görüşme hakkında bilgi alabilirsiniz.
Başvuru günündeki evrak ve randevu koşullarını işlemi yürüten hastane veya RAM’dan kontrol edin.